صورتى مستحكم و كثير الاضلاع داشته كه محيط خارجى آن بين پنج تا شش ميل بوده كه با ديوار گلى به ارتفاع بيست پا احاطه شده بود و در اطراف آن برج‌هاى گردى قرار داشته و با خندقى دفاع مىگرديده كه چهل پا عرض آن و بيست تا سى و پنج پا عمق آن بوده است . ديوارهاى آن بىاهميت و در پاره‌اى قسمت‌ها مخروب و خندقش ويران و از گوشه و كنار شكسته بود . كوچه‌هاى تنگ و كثيف با جدول‌هاى سرباز در وسط كوچه‌ها بود . روى هم رفته ، يگانه بناى قابل توجه آن ارك شهر بود كه در سمت شمال واقع است ، آنجا ديوانخانهء شاه يا در خانه است . بعد از ديوار شهر كاخ ييلاقى قصر قاجار است كه فتحعلى شاه بر تپه‌اى در شمال شهر ساخته كه تنها پيكر متفاوت و خوش‌آيند در ميان بيابان قهوه‌اى فام گرداگرد شهر است . دماوند تنها منظرهء ممتاز طبيعى است كه با رفعت تمام بر همهء آن حدود مسلط است . » « 1 » كرزن همچنين دربارهء محل نخستين سفارت انگليس در تهران مىنويسد : كه « محل سفارت يا هيئت سياسى انگليس چنانچه مىناميدند ، در بخش جنوبى واقع بود و زمين آن به محمد خان زنبورك‌چى [ زنبوركچى ] تعلق داشت . و - زمبورك اسباب‌بازى محبوب فتحعليشاه بود . محمد خان زنبورك‌چى بسيار مقرب و مورد اعتماد شاه بود و در نتيجه هنگامى كه شاه به او اشاره فرمود تا با طيب خاطر اراضى خود را واگذار كند ، او نيز بىدرنگ ملك خود را در اختيار ايلچى ( سفير ) بريتانيا درآورد . سرگور اوزلى نيز عمارت راحتى ساخت كه داراى رواق‌ها و ستون‌هاى ايتاليايى . . . بود . روس‌ها نيز بعد از قتل گريبايدوف در سال 1828 ( م . ) محل سفارت خود را به بخش ارك شهر منتقل كردند . « 2 » يادداشتهاى سرربرت كرپرتر در توصيف تهران يكى ديگر از جهانگردانى كه بين سالهاى 1817 تا 1820 ( م . ) از ايران ديدن كرد ، سرربرت كرپرتر « 3 » انگليسى است كه مطالب سودمندى دربارهء ايران از خود برجاى گذارد . وى در بخشى از گزارش خود دربارهء تهران مىنويسد : « تهران با خندقى عميق كه برجها و ديوارى گلى با مساحت 8000 يا رد را دربر دارد ، با چهار دروازه احاطه شده است . دروازهء جنوب به اصفهان مىرود ، دروازهء شمال غرب به تبريز مىرود .

--> ( 1 ) - ايران و قضيه ايران . ج 1 ، ص 403 . ( 2 ) . Sir Robert Kerporter ( 3 ) . ايران و قضيه ايران ، ج 1 ، ص 405 .